Thời gian qua, Công ty Luật TNHH MTV HNLAW & PARTNERS đã công bố các nội dung cho rằng Công ty Luật ARC Hà Nội sử dụng dấu hiệu “HNLAW” là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, vi phạm các quy định tại Khoản 2(b) Điều 74, Điều 90, Điều 123 và Điều 130 Luật Sở hữu trí tuệ, đồng thời gây nhầm lẫn về chủ thể kinh doanh và xâm phạm uy tín của họ.

Luật sư Hoàng Văn Hà nhận định Công ty Luật TNHH MTV HNLAW & PARTNERS không chỉ thiếu cơ sở pháp lý mà còn thể hiện sự hiểu sai, áp dụng sai bản chất của chế định bảo hộ nhãn hiệu theo pháp luật Việt Nam.

Trước hết, cần khẳng định một nguyên tắc căn bản: pháp luật sở hữu trí tuệ không bảo hộ ý chí độc quyền, mà chỉ bảo hộ các dấu hiệu đáp ứng điều kiện luật định và đã được xác lập quyền hợp pháp trong phạm vi cụ thể.

Trong khi Điều 72 Luật Sở hữu trí tuệ quy định nhãn hiệu được bảo hộ phải có khả năng phân biệt. Điều 74 tiếp tục khẳng định các dấu hiệu mang tính mô tả, chỉ dẫn thông thường, hoặc được cấu thành từ những yếu tố phổ biến thì không có khả năng phân biệt và không được bảo hộ độc quyền.

Cụm từ “HNLAW” về bản chất chỉ là một chuỗi chữ cái Latinh thông thường, không phải là ký tự sáng tạo, không phải biểu tượng tự tạo, không phải hình ảnh mang tính độc đáo.

Trong thực tiễn ngôn ngữ và thương mại, “HN” thường được hiểu là chữ viết tắt phổ biến của “Hà Nội”, còn “LAW” là từ tiếng Anh mang nghĩa “pháp luật”, được sử dụng rộng rãi, phổ biến để mô tả lĩnh vực hành nghề luật sư, tư vấn pháp lý, đào tạo pháp luật. Đây là các yếu tố mang tính mô tả trực tiếp ngành nghề, không phải kết quả của hoạt động sáng tạo trí tuệ theo nghĩa pháp lý.

Khoản 2 Điều 74 Luật Sở hữu trí tuệ quy định rõ: dấu hiệu bị coi là không có khả năng phân biệt nếu chỉ dẫn địa điểm, lĩnh vực kinh doanh hoặc đặc tính của hàng hóa, dịch vụ. Việc ghép một chữ viết tắt địa danh phổ biến với một thuật ngữ mô tả ngành nghề không làm phát sinh tính sáng tạo, càng không thể tạo lập quyền sở hữu riêng, tuyệt đối cho một chủ thể.

Pháp luật không cho phép độc quyền hóa những dấu hiệu mà xã hội có nhu cầu sử dụng chung.

Đối với lập luận cho rằng Công ty Luật ARC Hà Nội vi phạm Khoản 2(b) Điều 74 Luật Sở hữu trí tuệ do “trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn”, cần làm rõ rằng việc đánh giá khả năng gây nhầm lẫn phải dựa trên tổng thể nhãn hiệu, bao gồm cấu trúc, cách trình bày, yếu tố hình, màu sắc, cách sử dụng trên thực tế và đặc biệt là phạm vi nhóm dịch vụ. Không thể tách riêng một chuỗi chữ viết thông thường như “HNLAW” – vốn không có khả năng phân biệt độc lập – để làm căn cứ kết luận hành vi xâm phạm.

Thực tế, theo chính thông tin công bố, nhãn hiệu của Công ty Luật TNHH MTV HNLAW & PARTNERS được bảo hộ tổng thể, đồng thời không bảo hộ riêng các yếu tố như “PARTNERS”, “Professional legal services” và hình quyển sách. Điều này cho thấy bản thân các yếu tố chữ và từ ngữ mô tả không được pháp luật thừa nhận là đối tượng độc quyền riêng lẻ. Quyền đối với nhãn hiệu, nếu có, chỉ phát sinh và được bảo vệ trong phạm vi hình thức cụ thể của tổng thể nhãn hiệu đã đăng ký.

Ngoài ra, danh mục dịch vụ được bảo hộ của Công ty Luật TNHH MTV HNLAW & PARTNERS thuộc Nhóm 41 (giáo dục, đào tạo) và Nhóm 09 (phần mềm máy tính).

Trong khi đó, Công ty Luật ARC Hà Nội hoạt động trong Nhóm 45, bao gồm dịch vụ tranh tụng, đại diện ngoài tố tụng, tư vấn pháp luật, nghiên cứu pháp luật và tư vấn sở hữu trí tuệ.

Đây là các nhóm dịch vụ hoàn toàn khác nhau về bản chất pháp lý, đối tượng phục vụ và cơ chế quản lý. Theo nguyên tắc của pháp luật sở hữu trí tuệ, quyền đối với nhãn hiệu chỉ được bảo hộ trong phạm vi nhóm sản phẩm, dịch vụ đã đăng ký, không thể mở rộng tùy tiện sang nhóm dịch vụ khác.

Việc viện dẫn Điều 123 Luật Sở hữu trí tuệ để cho rằng chủ sở hữu nhãn hiệu có quyền ngăn cấm mọi hành vi sử dụng dấu hiệu “HNLAW” là sự diễn giải vượt quá giới hạn pháp luật cho phép. Điều 123 chỉ ghi nhận quyền của chủ sở hữu trong phạm vi nhãn hiệu được bảo hộ hợp pháp; không thừa nhận quyền độc chiếm đối với các chuỗi chữ viết thông thường, mang tính mô tả, đặc biệt khi các chủ thể khác sử dụng trong điều kiện trung thực, đúng nhóm dịch vụ và không gây nhầm lẫn thực tế.

Đối với Điều 90 Luật Sở hữu trí tuệ về quyền ưu tiên, cần nhấn mạnh rằng đây chỉ là quy định về trình tự, thủ tục nộp đơn đăng ký, không phải là căn cứ để mở rộng phạm vi bảo hộ hoặc loại trừ quyền sử dụng hợp pháp của các chủ thể khác ngoài phạm vi văn bằng bảo hộ.

Liên quan đến cáo buộc cạnh tranh không lành mạnh theo Điều 130 Luật Sở hữu trí tuệ, pháp luật chỉ coi là hành vi vi phạm khi có đủ căn cứ chứng minh việc sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn thực tế về chủ thể kinh doanh, nguồn gốc dịch vụ. Việc sử dụng một chuỗi chữ viết thông dụng, trong bối cảnh các bên có tên đầy đủ khác nhau, logo khác nhau, nhóm dịch vụ khác nhau và không có hành vi gian dối, không thể mặc nhiên bị coi là cạnh tranh không lành mạnh.

Đặc biệt, việc công bố các bài viết, nội dung mang tính quy kết rằng Công ty Luật ARC Hà Nội “xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ”, “vi phạm pháp luật” khi chưa có kết luận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, chưa có phán quyết có hiệu lực pháp luật của Tòa án, là hành vi tiềm ẩn nguy cơ xâm phạm uy tín, danh dự và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức hành nghề luật sư khác. Cách tiếp cận này không phù hợp với tinh thần thượng tôn pháp luật và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp luật sư.

Từ các phân tích trên, có thể khẳng định rằng “HNLAW” chỉ là một chuỗi chữ viết thông thường, không phải ký tự sáng tạo, không có khả năng phân biệt độc lập và không thể là đối tượng của quyền sở hữu độc quyền riêng.

Việc đòi hỏi độc quyền hóa cụm từ này, cũng như việc quy kết Công ty Luật ARC Hà Nội vi phạm pháp luật, là không có căn cứ pháp lý và không phù hợp với các quy định của Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành.

Công ty Luật ARC Hà Nội khẳng định quyền hoạt động hợp pháp, minh bạch, đúng ngành nghề, đúng nhóm dịch vụ theo quy định pháp luật; đồng thời yêu cầu Công ty Luật TNHH MTV HNLAW & PARTNERS chấm dứt ngay việc đưa ra, lan truyền các thông tin, nhận định mang tính quy kết, xúc phạm hoặc gây hiểu nhầm về tư cách pháp lý, uy tín và hoạt động nghề nghiệp của Công ty Luật ARC Hà Nội.

Mọi tranh chấp, nếu có, cần được giải quyết bằng con đường pháp lý chính thống, trên cơ sở tôn trọng pháp luật, tôn trọng lẫn nhau và bảo đảm môi trường hành nghề luật sư lành mạnh, chuyên nghiệp.

Luật sư Hoàng Văn Hà